หลักธรรม

พุทธศาสนาเป็นศาสนาที่มีหลักธรรมคำสอนมากมายและละเอียดทุกแง่ทุกมุม จึงขอสรุปหลักธรรมเฉพาะที่นับว่าสำคัญจริงๆ ได้ดังต่อไปนี้

  • 1. โอวาทปาฏิโมกข์ มีใจความสำคัญ ดังนี้
    – ให้เว้นจากความชั่วทั้งหมด
    – ให้สร้างความดีสม่ำเสมอ
    – ให้ชำระจิตให้บริสุทธิ์
  • 2. อริยสัจ 4 คือ ธรรมที่เป็นความจริงอันประเสริฐ 4 ประการ ดังต่อไปนี้
    – ทุกข์ หมายถึง ความทุกข์ทั้งสิ้น
    – สมุทัย เหตุให้เิกิดทุกข์
    – นิโรธ ความดับทุกข์
    – มรรค ทางให้ถึงความดับทุกข์
  • 3. ปฏิจจสมุปบาท ปัจจัยแห่งกันและกัน มี 12 องค์ประกอบ ดังนี้
    – อวิชชา เป็นปัจจัยให้เกิดสังขาร
    – สังขาร เป็นปัจจัยให้เกิดวิญญาณ
    – วิญญาณ เป็นปัจจัยให้เกิดนามรูป
    – นามรูป เป็นปัจจัยให่เกิดสฬายตนะ
    – สฬายตนะ เป็นปัจจัยให้เกิดผัสสะ
    – ผัสสะ เป็นปัจจัยให้เกิดเวทนา
    – เวทนา เป็นปัจจัยให้เกิดตัณหา
    – ตัณหา เป็นปัจจัยให้เกิดอุปาทาน
    – อุปาทาน เป็นปัจจัยให้เกิดภพ
    – ภพ เป็นปัจจัยให้เกิดชาติ
    – ชาติ เป็นปัจจัยให้เกิดชรามรณะ โกสะ ปริเทวะ ทุกขะ โทมนัส อุปายาส
    – ชรามรณะ
  • 4. นิพพาน เป็นเป้าหมายสูงสุดของชาวพุทธ นิพพาน หมายถึง ความดับสนิทแห่งกิเลส ถ้ากิเลสดับสนิทในขณะมีชีวิตอยู่ เรียกว่า สอุปาทิเสสนิพพาน แต่ท่านที่ดับกิเลสสิ้นลม เรียกว่า อนุปาทิเสสนิพพาน
  • 5. ไตรลักษณ์ แปลว่า ลักษณะ 3 หมายถึง กฎธรรมชาติของสรรพสิ่ง กฎนี้มีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า “สามัญลักษณะ คือ เป็นลักษณะทั่วไป” มีอยู่ 3 ประการ ดังนี้
    –  อนิจจตา ความเป็นของไม่เที่ยง คือ ไม่คงที่ ไม่ถาวร ไม่แน่นอน ทุกสิ่งทุกอย่างทั้งสิ่งมีชีวิตและไม่มีชีวิตเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา
    – ทุกขตา ความเป็นทุกข์ เพราะมีความเปลี่ยนแปลงจึงทนได้ยาก ทำให้เกิดทุกข์
    –  อนัตตตา ความเป็นของไม่ใช่ตัวตน คือบังคับไม่ให้ ไม่อยู่ในอำนาจ เป็นสิ่งสมมติ ไม่ใช่ของตนแท้จริง